تحلیل فضایی مخاطرات محیطی

تحلیل فضایی مخاطرات محیطی

مطالعه و شناسایی ناحیه خطر آسایش اقلیمی استان خوزستان به کمک الگوی خود همبستگی فضایی و تحلیل‌های چند متغیره ( مورد مطالعه: استان خوزستان)

نویسندگان
رضا برنا 1
شهلا قاسمی 2
فریده اسدیان 2
1 دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهواز
2 دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات
10.29252/jsaeh.6.3.143
چکیده
امروزه مطالعه تأثیر وضعیت جوی و اقلیمی بر روی زندگی، سلامتی،آسایش و اعمال و رفتار انسان­ها در قالب یکی­ از شاخه­های علمی تحت نام (زیست‌شناسی انسانی) مورد مطالعه و بررسی قرار می­گیرد. با توجه به تفاوت فراوانی افراد با یکدیگر، احساس هرکسی از یک وضعیت جوی و اقلیمی می­تواند متفاوت از دیگری باشد ازاین‌رو است که نمی­توان هیچ اقلیمی را کاملاً نامطلوب دانست و نه یک اقلیم را برای همه افراد کاملاً مطلوب به‌حساب آورد، لذا می­توان گفت که تقریباً کلیه عناصر جوی بر احساس آسایش انسان مؤثر می­باشند ولی تأثیر بعضی از آن­ها کاملاً مشخص و برجسته وتأثیر بعضی دیگر خفیف و گاهی ناپیداست. بیشترین تأثیر را عناصر دما، بارش، رطوبت و تابش خورشید بر احساس آرامش یا عدم آرامش می­توانند داشته باشند. هدف از این مطالعه بررسی و شناسایی ناحیه خطر آسایش اقلیم می­باشد. برای این منظور داده­های دما، بارش و رطوبت برای استان خوزستان از پایگاه داده­ای اسفزاری استخراج گردیده است.دراین رویه ابتدا براساس توزیع احتمالا شرطی حالات های مختلف دما، بارش و رطوبت برای ناحیه با عدم آسایش اقلیمی طرح شده است در این مطالعه به شناسایی نواحی خطرآسایش اقلیمی استان خوزستان به کمک تحلیل­های چند متغیره (تحلیل خوشه­ای و تحلیل ممیزی) و الگوی خودهمبستگی فضایی (شاخص فضایی هات اسپات و شاخص فضایی موران) با تاکید بر معماری پرداخته شده است. نتایج حاصل از این مطالعه نشان داد که براساس تحلیل چند متغیره (خوشه­ای و تحلیل ممیزی) و تحلیل­های فضایی (تحلیل هات اسپات و تحلیل موران) ناحیه خطر آسایش اقلیم بیشتر بخش­های غربی استان خوزستان یعنی نواحی مرزی با عراق و همچنین بخش­های از جنوب استان را شامل می­شود. از طرفی دیگر تحلیل روند گستره نواحی عدم آسایش اقلیم بیانگر این است که به سمت دوره­های اخیر روند افزایش قابل توجهی داشته است. همچنین نتایج نشان داد که توزیع مکانی بارش در همه دوره­ها در نواحی عدم آسایش اقلیمی از ضریب تغییرات بالای برخوردار بوده است.
کلیدواژه‌ها
ناحیه خطر آسایش
تحلیل ممیزی و خوشه ای
تحلیل فضایی موران و هات اسپات
روند

عنوان مقاله English

The investigation and determination the area risk of climatic comfort in Khusestan province using spatial autocorrelation pattern and multivariate analysis

نویسندگان English

reza borna 1
Shahla Ghasemi 2
Farideh Asadian 2
1 I.A.U
2 I.A.U
چکیده English

Today, the impact of climate is considered on the life, health, comfort, activity and behavior in a form of the branch of science such as human biology. Due to difference of frequency people with each other, the sensibility of every one from weather can be different from the other one that's why the climate can’t be totally undesirable or the climate can be totally desirable for all the people, so we can say that all of climatic elements are affected on human comfort but the effect of some of them is quite cleared and the effect of the others is mild and sometimes invisible. The greatest effect on comfort and discomfort can be included temperature, humidity and solar radiation. The aim of this research is to investigate and determine the area risk of climatic comfort. For this purpose, the temperature, precipitation and humidity data have been extracted for Khuzestan province form Esfarazi database. In this approach, first different properties of the temperature, precipitation and humidity for the area with climatic discomfort have discussed based on the conditional probability distribution. This study has been identified the areas of climatic comfort in Khuestan province using multivariate analysis (Cluster analysis and Discriminant analysis) and spatial autocorrelation pattern (Hot Spot index and Moran index) with an emphasis on architecture. The results showed that the risk area of climate comfort is included mostly of the western parts of Khuzestan province namely the border areas with Iraq and some parts of southern of province .On the other hand ,trend analysis the range of this area to climatic discomfort indicated that it has increased significantly in recent periods .The results also showed that the local distribution of precipitation in all periods in the areas of climatic discomfort has been a high the coefficient of variations.

کلیدواژه‌ها English

The risk area of comfort
cluster analysis
Discriminant Analysis
hot spot index
Moran Index
Trend
ثقفیان، بهرام؛ هما رزمخواه، باقر قرمزچشمه . 1390. بررسی تغییرات منطقه ای بارش سالانه با کاربرد روش های زمین آمار (مطالعه موردی استان فارس). مجله ی مهندسی منابع آب، سال چهارم: 29 – 38.
رییس پور, کوهزاد؛ سمانه پاپی. ۱۳۹۶.آشکار سازی تپه های ماسه ای به عنوان یکی از مهمترین کانون های داخلی منشا گرد و غبار در استان خوزستان. پنجمین همایش ملی ژیومورفولوژی و چالش های محیطی، مشهد، دانشگاه فردوسی مشهد: https://www.civilica.com/Paper-GEOO05-GEOO05_034.html
جلالی،مسعود؛ محمدشریف عباسی،مختارسلیمانی. 1392. تحلیل سینوپتیکی یخبندان های زودرس پاییزه و تأثیر آن در توسعه صنعت گردشگری استان کرمانشاه 2009. دومین همایش ملی گردشگری و طبیعت گردی 1992 ایران، همدان، ایران.
شیراوند،هنگامه؛ فاطمه درگاهیان،مهران لشنی زند و نورالدین سپهوند. 1380 . بررسی روند دما و بارش ایستگاه های همدید استان لرستان طی دهه های آتی براساس مدل LARS-WG. اولین کنفرانس بین المللی مدلسازی گیاه، آب، خاک و هوا، کرمان، ایران.
صادقی نیا، علی رضا؛ بهلول علیجانی، پرویز ضیائیان و شهریار خالدی. 1391. کاربرد تکینک های خود همبستگی فضایی در تحلیل جزیره حرارتی شهر تهران. تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، 30 ، 67 – 90.
حاتمی نژاد، حسین؛ احمد پوراحمد، حسین منصوریان وعباس رجایی. 1392. تحلیل مکانی شاخصهای کیفیت زندگی در شهر تهران . پژوهشهای جغرافیای انسانی، 4 : 29 – 56.
حکم آبادی, مهدی؛ عباس باقری. ۱۳۹۵. تغییرات اقلیمی، تأثیرات و چالش های آن در کره زمین مطالعه موردی؛ گرد و غبارهای غرب و جنوب غرب ایران، شمال غرب ایران، قطب شمال، استان خوزستان. اولین کنفرانس بین المللی مخاطرات طبیعی و بحران های زیست محیطی ایران، راهکارها و چالش ها، اردبیل، شرکت کیان طرح دانش، مرکز تحقیقات منابع آب دانشگاه شهرکرد: https://www.civilica.com/Paper-ICINH01-ICINH01_039.html
حجام، سهراب ؛ یونس خوشخو و رضا شمس الدین وندی.1387. تحلیل روند تغییرات بارندگی های فصلی و سالانه چند ایستگاه منتخب در حوزه مرکزی ایران با استفاده از روشهای ناپارامتری، پژوهشهای جغرافیایی، 64: 157-168 .
ذبیحی، علی رضا ؛ کریم سلیمانی، مرتضی شعبانی و صادق آبروش .1390. بررسی توزیع مکانی بارش سالانه با استفاده از
روشهای زمین آماری (مطالعه ی موردی استان قم(، پژوهشهای جغرافیای طبیعی، 78 : 101 – 112.
خسروی، محمود؛ حمید نظری پور .1389. کاربرد تحلیل خوشه ای در شناسایی ویژگی های روزهای بارش(ایستگاه خاش)، فضایی جغرافیایی، 21: 90 – 65.
دوستکامیان، مهدی؛ اسماعیل حقیقی و رضا بور بوری. (2017). واکاوی و شناسایی تغییرات مکانی پهنه های گرم و سرد دمایی ایران طی دوره‌های مختلف. جغرافیا و مخاطرات محیطی, 6(2), 141-162. doi:10.22067/geo.v6i2.59678
عساکره، حسین. 1387.کاربرد روش کریجینگ در درون یابی بارش، مطالعه موردی درون یابی بارش 26 / 12 / 1376 در ایران زمین، جغرافیا وتوسعه، 12 : 25 - 45 .
فرجی سبکبار، حسن علی .1391 ، تحلیل نابرابریهای فضایی سکونتگاههای روستایی ایران، فصلنامه اقتصاد فضا و توسعه
روستایی، 1 : 83 – 100.
فرجی سبکبار، حسن علی؛ فاسم عزیزی .1385. ارزیابی میزان دقت روشهای درون یابی فضایی مطالعه موردی: الگوسازی بارندگی حوزه کارده مشهد، پژوهشهای جغرافیایی 38 ، 6 : 1 – 15.
فرشادفر، عزت الله . 1390. اصول و روش های اماری چند متغیره، انتشارات دانشگاه رازی ،کرمانشاه .
مظفری، غلام علی؛ سید حسین میرموسوی و یونس خسروی.1390. ارزیابی روشهای زمین آمار ورگرسیون خطی در تعیین توزیع مکانی بارش مطالعه موردی: استان بوشهر، جغرافیا و توسعه، 27 : 63 -76.
مهدی زاده، مهیار؛ محمد حسین مهدیان و سهراب حجام . 1385 .کارایی روشهای زمین آماری در پهنه بندی اقلیمی حوضه ی آبریز دریاچه ی ارومیه ، فیزیک زمین و فضا 32 ،1: 103-116.
Alijani, B.; J. O’Brien, and B. Yarnal. 2008. Spatial analysis of precipitation intensity and concentration in Iran. Theoretical and Applied Climatology, 94: 107–124.
Attorre, F., Alfo, M., Descants, M., Francesconi, F. and Bruno, F., 2007, Comparison of interpolation methods for mapping climatic and bioclimatic variables at regional scale, International Journal of Climatology,27(13), 1825-1845.
Brooks, C. E. P. and Carrthers, N., 1953, Hand book of statistical methods in meteorology London, H.M.S.O. pp. 412.
Darand, M., Doostkamian, M., & Rehmani, M. I. A. (2017). Spatial autocorrelation analysis of extreme precipitation in Iran. Russian Meteorology and Hydrology, 42(6), 415-424.
Oleson K., Bonan GB., Feddema J., Vertenstein M., Grimmond CSB (7002) An Urban Parameterization for a Global Climate Model. Part I: Formulation and Evaluation for Two Cities. J Appl Met Clim 22: 0022–0020. doi: 00.002247002JAMC0292.0.
Rousta, I., Doostkamian, M., Haghighi, E., Malamiri, H. R. G., & Yarahmadi, P. (2017). Analysis of spatial autocorrelation patterns of heavy.
Goovaerts, P., 2000, Geostatistical approaches for incorporating elevation into the spatial interpolation of rainfall, Journal of Hydrology, 228, 113-129.