تحلیل فضایی مخاطرات محیطی

تحلیل فضایی مخاطرات محیطی

اولویت بندی شهرستان های استان سیستان و بلوچستان در زمان وقوع خشکسالی ها در راستای مدیریت بهینه بودجه خشکسالی

نویسندگان
باقر کرد 1
امین راحتی 1
پیمان محمودی 1
پرویز خسروی 2
حریر بیدار 1
1 دانشگاه سیستان و بلوچستان
2 اداره کل هواشناسی استان سیستان و بلوچستان
10.29252/jsaeh.7.2.1
چکیده
یکی از مشکلات اساسی در بحث مدیریت خشکسالی، تخصیص بودجه جهت کمک به آسیب دیدگان از این پدیده اقلیمی است که گاهاً مشاهده شده است که هیچ سازوکار مشخصی برای آن تعریف نشده است و بعضی اوقات نیز مشاهده شده است که این تخصیص ها بر اساس علایق منطقه­ای و سیاسی بوده است و آسیب دیدگان اصلی از خشکسالی­ها از این کمک ها بی بهره بوده اند، لذا این تحقیق به دنبال طراحی یک الگوریتم فراابتکارانه هوشمند جهت مدیریت بودجه خشکسالی در استان سیستان و بلوچستان می باشد.

در این مطالعه از شاخص­هایی همچون جمعیت، برخورداری از آب شرب شهری و روستایی، آسیب پذیری منابع آب، میزان سطح زیر کشت، تعداد بهره برداران بخش کشاورزی، مصرف سالیانه آب کشاورزی و نزولات جوی استفاده شده است. مقادیری عددی مربوط به هر کدام از این شاخص­ها به تفکیک هر شهرستان جمع آوری شدند. اما با توجه به اینکه این شاخص­ها در هر شهرستان از اهمیت یکسانی برخوردار نیستند و ممکن است برخی از آنها در یک شهرستان اهمیت بیشتری و در شهرستان دیگری اهمیت کمتری داشته باشند، از تکنیک تحلیل سلسله مراتبی (AHP) با استفاده از روش مقایسه زوجی برای تعیین اهمیت نسبی این شاخص­ها کمک گرفته شد. برای تعیین طبقات مختلف خشکسالی نیز از شاخص استاندارد شده بارش SPI)) استفاده شد. بعد از تعیین مقادیر عددی طبقات مختلف خشکسالی­های استان، از الگوریتم کلونی مورچگان برای اولویت­بندی شهرستان­ها جهت مدیریت بهینه بودجه خشکسالی استفاده شد که نتایج این الگوریتم در قالب نقشه های اولویت­بندی مدیریت بودجه خشکسالی استان ارائه شدند.

با توجه به معیارهای انتخاب شده و روش کار پیشنهادی به نظر می­رسد که ترکیب تکنیک تحلیل سلسله مراتبی (AHP) و الگوریتم کلونی مورچگان قادر به تدوین سیستمی هوشمند حهت تعیین اولویت شهرستان­های استان سیستان و بلوچستان در زمان وقوع خشکسالی­ها برای اختصاص بودجه بهینه در خصوص کاهش اثرات مخرب خشکسالی ها باشند. بر اساس نقشه های اولویت بندی تخصیص بودجه بهینه خشکسالی بین شهرستان های استان سیستان و بلوچستان به راحتی مشاهده می شود که نتایج با واقعیت های موجود در استان تقریباً هماهنگی خوبی نشان می دهد.
کلیدواژه‌ها
خشکسالی
استان سیستان و بلوچستان
الگوریتم کلونی مورچگان
تحلیل سلسله مراتبی
بودجه
مدیریت

عنوان مقاله English

Prioritizing the counties of Sistan and Baluchestan province in order to optimize the management of drought budget

نویسندگان English

Baqer Kord 1
Amin Rahati 1
Peyman Mahmoudi 1
Parviz Khosravi 2
Harir Bidar 1
1 University of Sistan and Baluchestan
2 Sistan and Baluchestan Province Meteorological Administration
چکیده English





Prioritizing the counties of Sistan and Baluchestan province in order to optimize the management of drought budget



Abstract

Drought is one of the most significant natural hazards which affects various aspects of human life with its gradual, slow and creeping occurrence. As a disastrous climate phenomenon, it directly impacts on human communities through making changes in access to water resources, and imposes enormous economic, social and environmental costs on various communities. One of the strategies governments always use to compensate the damages that droughts impose on various economic, social and environmental sectors is to include special financial loans in the form of grants, special development credits, special structural projects, and so on. Therefore, in this regard, a lot of financial aids have been allocated by the government for it. But, sometimes, it is observed that the allocation and distribution of drought credits among different cities of the province have been more influenced by political, ethnic, and religious interests rather than by the severity of the drought and its detrimental effects on various economic, agricultural, and social sectors. Therefore, in this study, it has been tried to present a method based on an optimization model in order to take a step in optimizing the management of drought budget based on realities in Sistan and Baluchestan province in south-east of Iran.

In this study, the indicators proposed by the Cabinet of Ministers of the Islamic Republic of Iran for reducing the effects of drought were applied to manage the optimal distribution of drought budgets among the cities of Sistan and Baluchestan province in southeast of Iran. These indicators were population, having urban and rural drinking water, vulnerability of water resources, surface area under cultivation, number of users of agricultural sector, annual consumption of agricultural water, and rainfall. Using the figures given in the 2011 statistical yearbook, numerical values ​​for each of these indices were obtained. But given that these indices are not of equal importance in each city and some may be more important in one city and less important in another, the Analytical Hierarchy Process (AHP) technique using paired comparison method was applied to determine the relative importance of these indices in Sistan and Baluchestan province. Using this technique, a relative weight was determined for each of these indicators and for each city. In addition to determining the weight of these indices, it was needed to convert droughts in the province to numerical values. In this study, to analyze droughts in Sistan and Baluchestan province, Standardized Precipitation Index (SPI), which is one of the proposed indicators of World Meteorological Organization (WMO) has been used for a period of 30 years (1984-2014) and for 6 synoptic stations.

The results of drought analysis in Sistan and Baluchestan province in an annual scale showed that the frequency distribution of different drought levels in Sistan and Baluchestan province has not been uniform, with the most droughts occurring in this 30 year period in northern part of the province (Zabol and Zahedan) including 14 and 13 repeated cases; respectively, with the lowest in central part of Baluchistan (Khash and Saravan) including 11 repeated cases. But, what should be noted after the frequency of droughts is the persistence and durability of droughts. As a result, weak but long-lasting droughts can be much more damaging than severe but short-lived droughts. Sistan and Baluchestan province has been under drought with varying degrees of severity from the water year of 1998-1999 to the water year of 2005-2006. But in the meantime, the north of Sistan and Baluchestan province (Zabol station) has a condition which is very different from other parts of the province. The north of Sistan and Baluchistan province has been experiencing severe droughts for 14 years from the year 1999-2000 to 2012-2013 with the exception of the year 2004-2005. It has been the long-term drought persistence in the province that has caused many environmental, economic and social problems, such as the drying up of Lake Hamoun and the water reduction in the Hirmand River in the north of the province, and severe reduction of groundwater resources in central Baluchistan. Therefore, given that Sistan and Baluchestan province has experienced 7 years of continuous drought between the two water years of 1998-1999 to 2009-2010, these seven years were chosen as examples, and the ant colony algorithm was implemented on them.

Based on the selected criteria and the proposed method, it seems that the combination of Analytic hierarchy process (AHP) technique and Ant colony algorithm can formulate an intelligent system to determine the priority of the cities in Sistan and Baluchestan province during droughts for allocating the optimal budget and reducing the harmful effects of droughts. Based on the prioritization maps of optimal drought budget allocation among the cities in Sistan and Baluchestan province, an almost good agreement can be observed between the results and the realities existing in the province.

Keywords: Sistan and Baluchestan, ant colony algorithm, Analytical Hierarchy Process, budget, Management




کلیدواژه‌ها English

Sistan and Baluchestan
ant colony algorithm
Analytical Hierarchy Process
budget
Management
1. عالم تبریز، اکبر؛ مصطفی زندیه و علیرضا محمدرحیمی. 1392. الگوریتم های فراابتکاری در بهینه سازی ترکیبی (ژنتیک، شبکه عصبی، آنیل شبیه سازی شده، جستجوی ممنوع و الگوریتم مورچگان). تهران: انتشارات اشراقی، 208 ص.
2. قدسی پور، سید حسن. 1395. فرایند تحلیل سلسله مراتبی (AHP). تهران: انتشارات دانشگاه صنعتی امیرکبیر، 224 ص.
3. اژدری مقدم، مهدی؛ محمود خسروی، حسین پور نیکنام و احسان جعفری ندوشن. 1391. پیش بینی خشکسالی با استفاده از مدل فازی-عصبی، شاخص‌های اقلیمی، بارندگی و شاخص خشکسالی (مطالعه موردی:زاهدان)، جغرافیا و توسعه، شماره 26 :72-61.
4. اسلامی بیدگلی، غلامرضا و احسان طیبی ثانی. .1393. بهینه سازی سبد سرمایه گذاری بر اساس ارزش در معرض ریسک با استفاده از الگوریتم کلونی مورچگان. فصلنامه دانش سرمایه گذاری، شماره 10 :122-101.
5. افندی زاده، شهریار؛ احمدرضا غفاری و نوید کلانتری. 1390. ارزیابی اثر عدم قطعیت جعبه های تقاضا در طراحی شبکه پیوسته و گسسته حکل و نقل، با استفاده از الگوریتم های ژنتیک و کلونی مورچگان. فصلنامه مهندسی حمل و نقل، شماره 7 :222-205.
6. افندی زاده، شهریار؛ نسترن معروف و نوید کلانتری. 1390. به کارگیری الگوریتم هیبریدی ژنتیک-کلونی مورچگان در حل مساله دو سطحی مکان یابی پایانه و و طراحی شبکه اتوبوس. فصلنامه مهندسی ترافیک، شماره 46 :12-5.
7. انصاری، حسین. 1382. پایش و پهنه بندی خشکسالی با استفاده از منطق فازی و سیستم اطلاعات جغرافیائی، رساله دکتری آبیاری، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس.
8. بری ابرقویی، حسین؛ جواد بداق جمالی و محمود توکلی. 1382. کاربرد برخی از شاخص‌های آماری هواشناسی جهت ارزیابی شدت خشکسالی در مقیاس کشوری، فصلنامه تحقیقات جغرافیایی، شماره 69 :1198- 1178.
9. پور محمدی، سمانه؛ محمد حسین مبین و محمد حسن رحیمیان. 1387. بررسی روند خشکسالی و پارامترهای اقلیمی موثر بر آن با استفاده از شاخص RDI در منطقه زابل، اولین کنفرانس بین اللملی آب، دانشگاه زابل.
10. تقوی فرد، محمدتقی؛ کیوان شیخ و آرین شهسواری. 1388. ارائه روش اصلاح شده کلونی مورچگان جهت حل مسئله مسیریابی وسایل نقلیه به همراه پنجره های زمانی. نشریه بین المللی مهندسی صنایع و مدیریت تولید، سال بیستم، شماره 2 :30-23.
11. تقی زاده، حسن و محمود همت فر. 1394. بررسی کاربرد الگوریتم بهینه سازی کلونی مورچگان پیوسته در پیش بینی ورشکستگی شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران. فصلنامه دانش حسابرسی، سال 15، شماره 21 :56-43.
12. جهانی، علی. 1375. قابلیت های اطلاعات ماهواره ای و سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) در مطالعات ارزیابی زمین (مطالعه موردی، حوضه آبریز طالقان). پایان نامه کارشناسی ارشد اقلیم شناسی، دانشگاه تربیت مدرس.
13. چگینی، فاطمه؛ محمود صفارزاده، امیر علی زرین مهر و هیما ساکی. 1391. طراحی شبکه اتوبوسرانی با استفاده از الگوریتم کلونی مورچگان با هدف بیشینه سازی رضایت استفاده کنندگان. فصلنامه جاده، شماره 73 :320-307.
14. حری، محمد صادق و کاوه مهدوی. 1394. طراحی مدلی جهت پیش بینی رتبه اعتباری مشتریان بانکها با استفاده از الگوریتم فراابتکاری و هیبریدی چند معیاره شبکه عصبی فازی – کلونی مورچگان ( مطالعه موردی شعب پست بانک استان تهران). فصلنامه مدرس علوم انسانی (پژوهش های مدیریت در ایران)، سال 19، شماره 1، صص 116-91.
15. حسینی، سید محمد حسن و سهیلا خلجی علیایی. 1394. مدل سازی ریاضی مساله مکان یابی- مسیریابی با در نظر گرفتن ظرفیت، تنوع و محدودیت تردد وسایل حمل و نقل و توسعه یک مدل حل مبتنی بر الگوریتم کلونی مورچگان. دو فصلنامه پژوهشهای مهندسی صنایع در سیستمهای تولید، شماره 5، صص 105-91.
16. خسروی، محمود؛ علیرضا موقری و محمدرضا منصوری دانشور. 1391. ارزیابی شاخص‌های P‌NI,RAI,SIP و SPI برای پهنه بندی شدت خشکسالی ایران با مقایسه دو روش درون یابی IDW و مدل ارتفاعی رقومی DEM، جغرافیا و پایداری محیط، شماره 5، ص ص 70 - 53.
17. خلیلی دامغانی، کاوه؛ رضا توکلی مقدم و مجتبی طبری. 1390. نشریه مهندسی صنایع، سال 45، شماره 1 :70-59.
خوش اخلاق، فرامرز. 1377)؛ تحقیق در خشکسالی های فراگیر ایران با استفاده تحلیل های سینوپتیکی، رساله دکترای اقلیم شناسی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه تبریز.
18. دره میرکی، مجید. 1391. الگوریتم ابتکاری جدید برای حل مسئله مسیریابی وسایل نقلیه. مجله تحقیق در عملیات و کاربردهای آن، سال 9، شماره 4 :8-7.
19. دریاباری، سید جمال‌الدین. 1385. پیش بینی خشکسالی براساس مدل‌های ماتریس احتمال انتقال تجربی در مناطق مختلف ایران، نشریه علوم جغرافیایی، جلد 5، شماره 7، 104- 87.
20. راعی، رضا؛ محمدرضا رستمی و مریم هاشم پور. 1393. پیش بینی سری های زمانی آشوبی با استفاده از بهینه سازی کلونی مورچگان در بورس اوراق بهادار تهران. فصلنامه مدرس علوم انسانی (پژوهش های مدیریت در ایران)، سال 18، شماره 1 :100-83.
21. رحیمی، داریوش؛ سعید موحدی و حمید برقی. 1388. بررسی شدت خشکسالی استان سیستان و بلوچستان با شاخص نرمال بارش، جغرافیا و برنامه ریزی محیطی، شماره 4، ص ص 56 - 43.
22. رحیمی، تمیر مسعود؛ سجاد مرامی و محمدرضا فیضی درخشی. 1392. کاربرد الگوریتم کلونی مورچگان برای مساله مسیریابی وسایل نقلیه با پنجره زمانی و اعمال محدودیت ظرفیت برای وسایل نقلیه. فصلنامه جاده، شماره 77 :44-35.
23. رضیئی، طیب؛ پیمان دانش کار آراسته، روح انگیز اختری و بهرام ثقفیان. 1386. بررسی خشکسالی هواشناسی در استان سیستان و بلوچستان با استفاده از نمایه SPI و مدل زنجیره مارکوف، تحقیقات منابع آب ایران، جلد 3، شماره 1، ص ص 35 – 25.
24. رضیئی، طیب؛ علیرضا شکوهی و بهرام ثقفیان. 1382. پیش بینی شدت، تداوم و فراوانی خشکسالی با استفاده از روش‌های احتمالاتی و سری‌های زمانی (مطالعه موردی استان سیستان و بلوچستان).مجله بیابان، جلد 8، شماره 2، 310- 329.
25. رضایی، فرزین و بابک نژاد تولمی. 1391. کاربردهای مالی الگوریتم کلونی مورچگان. فصلنامه مطالعات حسابداری و حسابرسی، شماره 3 :59-48.
26. رضائی پژند، حجت و میترا مهدی پور. 1380. تحلیل خشکسالی و پیش بینی بارندگی چهار سال آینده شهر زابل؛ مجموعه مقالات اولین کنفرانس ملی بررسی راهکارهای مقابله با بحران آب، جلد سوم، دانشگاه زابل.
27. رضوی، مریم؛ محمد علی سوخکیان و کورش زیارتی. 1390. ارائه الگوریتم فرابتکاری مبتنی بر سیستم کلونی مورچگان برای مسئله مکان یابی مسیریابی با چندین انبار و فرض تخصیص چندین مسیر به هر وسیله نقلیه. نشریه مدیریت صنعتی، سال3، شماره 6، 38-17.
28. زرین مهر، امیر علی؛ مرتضی پرویزی، یوسف شفاهی و سید احسان سید ابریشمی. 1394. موازی سازی الگوریتم کلونی مورچگان در طراحی شبکه گسسته حمل و نقل. فصلنامه مهندسی عمران مدرس، سال 15، شماره 2، صص 50-37.
29. سازمان برنامه و بودجه. 1390. سالنامه آماری استان سیستان و بلوچستان.
30. سعید صبایی، مریم؛ رسول سلمان ماهینی، سید محمد شهر آئینی، سید حامد میرکریمی و نورالدین دبیری. 1395. به کارگیری سنجه های سیمای سرزمین در تخصیص کاربری اراضی. دو فصلنامه آمایش سرزمین، سال 8، شماره 1 :175-155.
31. طاوسی، تقی؛ محمود خسروی و خالد قادری زه. 1389. بررسی خشکسالی و تحلیل روند دوره های خشک کوتاه مدت ایرانشهر با استفاده از مدل زنجیره مارکوف در دوره آماری 1385-1359، علوم محیطی سال هفتم، شماره 4، ص ص 44-31.
32. عزیزی، قاسم. 1378. ال نینو و دوره های خشکسالی – ترسالی در ایران. پژوهش های جغرافیایی، شماره 38 :84-71.
33. علی احمدی، حمزه. 1384. بررسی تغییرات اقلیمی دوره خشکسالی 82-1378 نسبت به میانگین بلندمدت منطقه سیستان و تاثیر آن بر تولیدات کشاورزی، فصلنامه خشکی و خشکسالی، شماره 15 :6-1.
34. علیجانی، بهلول و محمدرضا کاویانی. 1386. مبانی آب و هواشناسی، انتشارات سمت.
35. علیجانی، بهلول و ام اسلمه بابایی. 1388. تحلیل فضایی خشکسالی‌های کوتاه مدت ایران، جغرافیا و برنامه ریزی منطقه ای، ص ص 121-109.
36. غیور، حسنعلی. 1375. شدت، مساحت و فراوانی خشکسالی در ایران، فصلنامه تحقیقات جغرافیایی، دوره 12، شماره 2.
37. فرج زاده، منوچهر . 1374. تحلیل و پیش بینی خشکسالی در ایران، رساله دکترای اقلیم شناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس.
38. فرج زاده، منوچهر. 1384. خشکسالی از مفهوم تا راهکار، تهران: انتشارات سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح.
39. فلاح شمس، میرفیض. 1392. بررسی عملکرد معیارهای متفاوت ریسک در انتخاب و بهینه سازی سبد سهام با استفاده از الگوریتم مورچگان در شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران. مجله راهبرد مدیریت مالی، سال 1، شماره 2 :7-6.
40. کیخائی، فاطمه و کورش محمدی. 1379. جایگاه خشکسالی در سیستان و بررسی روند آن از دیدگاه کشاورزی؛ اولین کنفرانس ملی بررسی راهکارهای مقابله با کم آبی و خشکسالی، جلد دوم، جهاد دانشگاهی دانشگاه شهید باهنر کرمان.
41. محمودی، پیمان و عبدالرئوف شاهوزئی. 1386. تجزیه و تحلیل خشکسالی های شهرستان ایرانشهر با استفاده از شاخص نمره استاندارد و ارائه راهکاری مدیریتی جهت کاهش اثرات آن: همایش خشکسالی، پیامدها و راهکارهای مقابله با آن – دانشگاه آزاد اسلامی واحد بیرجند – اسفند
42. محمودی، پیمان؛ قباد منصوری، عبدالرئوف شاهوزئی و پرویز خسروی. 1386. خشکسالی و تاثیر آن بر کیفیت منابع آب سطحی در استان سیستان و بلوچستان:کنفرانس ملی مدیریت جامع منابع آب- دانشگاه سیستان و بلوچستان- اسفند
43. مرادی، حمیدرضا؛ منصور رجبی و منوچهر فرج زاده. 1386. تحلیل روند و خصوصیات مکانی شدت خشکسالی‌های استان فارس، فصلنامه تحقیقات و مرتع و بیابان ایران، ص ص 109-97.
44. مقدم، حسین؛ جواد بداق جمالی، سهیلا جوانمرد، عبدالرضا مهدویان و لیلی خزانه داری. 1380. پایش خشکسالی بر اساس نمایه SPI، دهکها و نرمال در استان سیستان و بلوچستان؛ مجموعه مقالات اولین کنفرانس ملی بررسی راهکارهای مقابله با بحران آب، جلد سوم، دانشگاه زابل.
45. مهدویان، عبدالرضا؛ جواد بداق جمالی، حسین موقر مقدم، سارا خجسته، علی قیامی، جواد احمدیان، حسن عراقی، حمید عظیمی و فاطمه فدائی وطن. 1380. بررسی روش های مختلف پهنه بندی اقلیمی استان سیستان و بلوچستان و ارتباط آن با خشکسالی؛ مجموعه مقالات اولین کنفرانس ملی بررسی راهکارهای مقابله با بحران آب، جلد سوم، دانشگاه زابل.
46. مهرانی، کاوه و امید زارع زادگان. 1392. کیفیت سود، ریسک ورشکستگی و جریان های نقدی آتی. فصلنامه بررسی-های حسابداری و حسابرسی، شماره 71 :112-93.
47. میرزابیاتی، رضا. 1383. امکان سنجی نواحی مستعد کشت زعفران در دشت نیشابور با استفاده از GIS. پایان نامه کارشناسی ارشد اقلیم شناسی، دانشگاه تربیت مدرس.
48. ناظم السادات، سید محمد جعفر و احمد رضا قاسمی. 1380. خشکسالی و بارندگی مازاد استان سیستان و بلوچستان و ارتباط آن با پدیده ال نینو – نوسان جنوبی؛ مجموعه مقالات اولین کنفرانس ملی بررسی راهکارهای مقابله با بحران آب، جلد سوم، دانشگاه زابل.
49. Darcup, J. A.; Lee, k.S., Paulson, E. G. Jr .1980. On the definition of drought, water Resource. Res., 16)2): 297-302.
50. Dorigo, M. 1992. Optimization, Learning and Natural Algorithms (In Italian). Ph.D Thesis, Dipartimento di Elettronica, Politecnico di Milano, Italy.
51. Holms, R. M.; and Robertson, G.w. 1954. A Modulated soil moisture budget et, mon. weather Rev.87, pp: 1 – 7.
52. Gambardella, L. M.; Taillard, E. and Giovanni Agazzi .1999. MACS-VRPTW A Multiple Ant Colony System For Vehicle Routing Problems With Time Windows, IDSIA, Corso Elvezia 36, 6900 Lugano, Switzerland, New Ideas in Optimization McGraw-Hill, London, UK, pp. 63-76.
53. Köppen, W. 1918. ‘Klassifikation der Klimate nach Temperatur’. Niederschlag und Jahresverlauf. Peter manny Mitt, Vol. 64, pp 193-203 and 243-248.
54. Linsley p. k; and Franzini, J. B.1987. water Resources Eng. Mg crow Hill Publication, P 126-130.
55. Lorenz, K. 1950. The comparative method in studying innate behavior patterns Symposia of the Society for Experimental Biology 4 (Physiological Mechanisms in Animal Behavior): 221-254.
56. Malczewski, J. 1999. GIS and multicriteria analysis. John Wiely & Sons Inc, New York.
57. McKee T.B., Doesken N.J., and Kleist J. 1993. The Relationship of Drought Frequency and Duration to Time Scales. Eighth Conference on Applied Climatology, January 17e22, Anaheim, California, 179-184.
58. Palmer, W. C. 1965. Meteorological Drought, Research paper, No. 45.
59. Thorntwaite c. W. 1947. climate and moisture conservation, annals of Assoc. Amer. Geogrs., 37(2), P 87-100.
60. Thornthwaite, C. W. 1948. ‘An approach toward a rational classification of climates’, Geographical Review, Vo. 39 No.1, pp. 55-94.
61. Wilhite, D.A. and M.H. Glantz .1985. Understanding the drought phenomenon: The role ofdefinitions. Water International 10:111–120. 1985.
62. willhite D. A.; W.E.Easterling. 2000. planning for drought: Toward a Reeducation of societal. Vulnerability, Co: west view press.
63. Yang, Z.; Yu, B., Cheng, C. 2007. A parallel ant colony algorithm for bus network optimization, Computer Aided Civil and Infrastructure Engineering, 22(1), 44-55.