تحلیل فضایی مخاطرات محیطی

تحلیل فضایی مخاطرات محیطی

تحلیل وارونگی دمایی شهر بندرعباس با استفاده از شاخص شدت وارونگی

نویسندگان
زینب دولتشاهی 1
مهری اکبری 2
بهلول علیجانی 1
داریوش یاراحمدی 3
میثم طولابی نژاد 1
1 دانشگاه خوارزمی
2 دانشگاه خوارزمی،
3 دانشگاه لرستان
10.61186/jsaeh.10.3.139
چکیده
این تحقیق با هدف بررسی انواع وارونگی و شدت آن­ها با استفاده از شاخص های ترمودینامیکی جو از قبیل شاخص SI، LI ،KI و TT در ایستگاه بندرعباس برای دوره 2010 -2020 به رشته تحریر در آمده است. در این پژوهش داده های رادیوسوند جو بالای ایستگاه همدید بندرعباس برای ساعت 00 گرینویچ(5/3 محلی) طی 11 سال اخیر (2010 تا 2020) از دانشگاه وایومینگ اخذ و مورد استفاده قرار گرفت. نتایج تحلیل ها نشان داد که میانگین تعداد رخداد پدیده وارونگی در بندرعباس برابر 501 مورد در سال می­باشد چرا که در برخی روزها چند نوع وارونگی در ارتفاع متفاوت مشاهده شد. از این تعداد وارونگی ، حدود 6/31 درصد آن مربوط به وارونگی دمای تشعشعی، 3/4 درصد جبهه ای، و 1/64 درصد دیگر مربوط به وارونگی از نوع فرونشینی می­ باشد. به دلیل نشست هوا در زیر پرفشار جنب­حاره، سهم وارونگی­های فرونشست بیشتر از انواع دیگر وارونگی می­باشد. در این میان شدیدترین وارونگی ها از نوع فرونشست با 1354 مورد و ضعیف ترین وارونگی ها نیز با 29 مورد و از نوع جبهه ای بوده است. بطور کلی میانگین بلندمدت ضریب شدت وارونگی های ایستگاه بندرعباس با ضریب 0/062 نشان می­دهد که شدت وارونگی های این شهر اکثرا از نوع بسیار شدید هستند که این رخداد می تواند آثار بسیار مخربی هم از نظر محیط زیستی و هم سلامت جسمی ساکنین شهر بندرعباس در پی داشته باشد. همچنین همبستگی بین عناصر وارونگی نشان داد که با کاهش ضخامت لایه وارونگی، شدت وارونگی دمایی نیز افزایش می باشد.
کلیدواژه‌ها
وارونگی دمایی
ضخامت جو
شدت وارونگی
آلودگی جو
بندرعباس

عنوان مقاله English

Analysis of Temperature Inversion in BandarAbbas city using by inversion Intensity index

نویسندگان English

zynab dolatshahi 1
mehry akbari 2
bohloul alijani 1
Darioush yarahmadi 3
meysam toulabi nejad 1
1 Ph.D student in Climatology, Faculty of Geographical Sciences, Kharazmi University, Tehran, Iran.
2 Associate Professor of Climatology, Faculty of Geographical Sciences, Kharazmi University, Tehran, Iran.
3 Associate Professor of Climate, Faculty of Humanities, University of Lorestan, Khorramabad, Iran.
چکیده English

This study was aimed at examining the types of inversion and their severity using the thermodynamic indices of the atmosphere such as SI, LI, KI and TT at Bandar Abbas Station for 2010-2020. In this study, Radioosvand data at the Bandar Abbas Station was obtained and used from the University of Wioming for the last 11 years (3.5 local) during the last 11 years (2010 to 2020). The results of the analysis showed that the average number of inversion phenomenon in Bandar Abbas was 501 cases per year, as in some days several types of inversion were observed at different altitude. Of these inversion, about 31.6 % are related to radiation temperature inversion, 4.3 % front, and another 64.1 % for subsidence inversion. Due to the air session underneath, the share of subsidence inversions is more than other types of inversion. In the meantime, the most severe inversion of subsidence was 1354 and the weakest inversions were with 29 cases and fronts. In general, the long -term average intensity coefficient of inversion of Bandar Abbas station with a coefficient of 0.062 indicates that the intensity of the city's inversion is mostly extremely severe, which can be very destructive effects both environmentally and physical health in the city's residents. Bandar Abbas follow. The correlation between the inversion elements also showed that by reducing the thickness of the inversion layer, the intensity of temperature inversion also increased.

کلیدواژه‌ها English

temperature inversion
Atmospheric thickness
inversion intensity
Atmospheric pollution
Bandar Abbas city
اسمیت، کیت. 1386. مبانی اقلیم شناسی کاربردی. ترجمه محمدعلی خورشید دوست. چاپ دوم. انتشارات یاوریان، تهران.
اسمیت، کیت. 1386. مبانی اقلیم شناسی کاربردی. ترجمه محمدعلی خورشید دوست. چاپ دوم. انتشارات یاوریان، تهران.
بیگلری، اسماء؛ حمیدرضا عامری سیاهویی. 1394. شناخت منابع آلاینده هوای شهر بندرعباس. کنفرانس سالانه تحقیقات در مهندسی عمران، معماری و شهرسازی و محیط زیست پایدار. آذر ماه 1394.
بیگلری، اسماء؛ حمیدرضا عامری سیاهویی. 1394. شناخت منابع آلاینده هوای شهر بندرعباس. کنفرانس سالانه تحقیقات در مهندسی عمران، معماری و شهرسازی و محیط زیست پایدار. آذر ماه 1394.
حسین آبادی، نسرین؛ تقی طاوسی، عباس مفیدی و محمود خسروی. 1398.بررسی روند وارونگی های دمایی کاتن شهرهای ایران(تهران، مشهد و تبریز). مجله پژوهش های جغرافیای طبیعی، 51: 713-693.
حسین آبادی، نسرین؛ تقی طاوسی، عباس مفیدی و محمود خسروی. 1398.بررسی روند وارونگی های دمایی کاتن شهرهای ایران(تهران، مشهد و تبریز). مجله پژوهش های جغرافیای طبیعی، 51: 713-693.
خسروی، محمود؛ علیجانی, بهلول؛ الماسی، فائقه. 1393. تحلیل همدیدی سامانه‌های شرجی در استان خوزستان، پژوهش های اقلیم شناسی، 17: 57-77.
خسروی، محمود؛ علیجانی, بهلول؛ الماسی، فائقه. 1393. تحلیل همدیدی سامانه‌های شرجی در استان خوزستان، پژوهش های اقلیم شناسی، 17: 57-77.
رویش محمدی، مرضیه. 1391. توپوکلیما و پدیده وارونگی(مطالعه موردی:شهر اصفهان-1389). پایانامه کارشناسی ارشد رشته جغرافیای طبیعی گرایش ژئومورفولوژی. دانشگاه اصفهان، مهر 3911.
رویش محمدی، مرضیه. 1391. توپوکلیما و پدیده وارونگی(مطالعه موردی:شهر اصفهان-1389). پایانامه کارشناسی ارشد رشته جغرافیای طبیعی گرایش ژئومورفولوژی. دانشگاه اصفهان، مهر 3911.
رنجبر، ابوالفضل؛ مسعود شاکری. 1385. استفاده از قابلیت های سیستم اطلاعات جغرافیایی(GIS) در مدیریت آلودگی هوای شهر تبریز، همایش ژئوماتیک 85. تهران. سازمان نقشه برداری کشور.
رنجبر، ابوالفضل؛ مسعود شاکری. 1385. استفاده از قابلیت های سیستم اطلاعات جغرافیایی(GIS) در مدیریت آلودگی هوای شهر تبریز، همایش ژئوماتیک 85. تهران. سازمان نقشه برداری کشور.
سلطانی، مجید. 1385. پدیده وارونگی دما(اینورژن) در شهر تبریز. اداره کل هواشناسی، استان آذربایجان شرقی.
سلطانی، مجید. 1385. پدیده وارونگی دما(اینورژن) در شهر تبریز. اداره کل هواشناسی، استان آذربایجان شرقی.
طاوسی، تقی؛ نسرین حسین آبادی. 1396. ارزیابی شاخص های وارونگی دمای لایه مرزی هوای شهر تهران. فصلنامه تحقیقات جغرافیایی، 2: 13-1.
طاوسی، تقی؛ نسرین حسین آبادی. 1396. ارزیابی شاخص های وارونگی دمای لایه مرزی هوای شهر تهران. فصلنامه تحقیقات جغرافیایی، 2: 13-1.
عظیمی، فریده. 1387. ارزیابی تاثیر وارونگی دما بر روندآلودگی هوای شهر اهواز. مجله جغرافیای سرزمین، 19: 112
عظیمی، فریده. 1387. ارزیابی تاثیر وارونگی دما بر روندآلودگی هوای شهر اهواز. مجله جغرافیای سرزمین، 19: 112
عقلمند، فریبا. 1393. بررسی تاثیر پایداری های جوی بر پتانسیل آلودگی هوای هوای شهر تبریز. پایان نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه تبریز. شهریور 93.
عقلمند، فریبا. 1393. بررسی تاثیر پایداری های جوی بر پتانسیل آلودگی هوای هوای شهر تبریز. پایان نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه تبریز. شهریور 93.
علیجانی، بهلول؛ زهرا نجفی نیک. 1388. بررسی الگوهای سینوپتیکی اینورزن در مشهد با استفاده از تحلیل عاملی. مجله جغرافیا و توسعه ی ناحیه ای، 12:12-1.
علیجانی، بهلول؛ زهرا نجفی نیک. 1388. بررسی الگوهای سینوپتیکی اینورزن در مشهد با استفاده از تحلیل عاملی. مجله جغرافیا و توسعه ی ناحیه ای، 12:12-1.
کرمپور، مصطفی؛ محمد سلیقه، میثم طولابی نژاد و زهرا زارعی چغابلکی .1395. بررسی آلودگی هوای شهر تهران به روش وارونگی بحرانی هافتر. مجله تحلیل فضایی مخاطرات محیطی، 1: 64-51.
کرمپور، مصطفی؛ محمد سلیقه، میثم طولابی نژاد و زهرا زارعی چغابلکی .1395. بررسی آلودگی هوای شهر تهران به روش وارونگی بحرانی هافتر. مجله تحلیل فضایی مخاطرات محیطی، 1: 64-51.
کریمی، محسن؛ حسین درخشان. 1384. بررسی وارونگی دمایی(اینورژن) در شهر اصفهان. مجموعه مقالات دوازدهمین کنفرانس ژئوفیزیک ایران، 6-1.
کریمی، محسن؛ حسین درخشان. 1384. بررسی وارونگی دمایی(اینورژن) در شهر اصفهان. مجموعه مقالات دوازدهمین کنفرانس ژئوفیزیک ایران، 6-1.
کمیجانی، فرشته ، علی نصراللهی، نرگس نظری، شهرزاد ناهید. 1394. تحلیل رژیم باد خلیج فارس با استفاده از دادهای ایستگاه های هواشناسی همدیدی، مجله علمی ترویجی نیوار، 84: 35-63.
کمیجانی، فرشته ، علی نصراللهی، نرگس نظری، شهرزاد ناهید. 1394. تحلیل رژیم باد خلیج فارس با استفاده از دادهای ایستگاه های هواشناسی همدیدی، مجله علمی ترویجی نیوار، 84: 35-63.
لشکری، حسن؛ پریسا هدایت. 1385. تحلیل الگوی سینوپتیکی اینورژن های شدید شهر تهران. مجله پژوهش های جغرافیایی، 56: 82-65.
لشکری، حسن؛ پریسا هدایت. 1385. تحلیل الگوی سینوپتیکی اینورژن های شدید شهر تهران. مجله پژوهش های جغرافیایی، 56: 82-65.
Bei, N. Li, G. Huang, R. Cao, J. Meng, N. Feng, T. Liu, S. Zhang, T. Zhang, Q. Molina, L.T. 2016. Typical synoptic situations and their impacts on the wintertime air pollution in the Guanzhong basin, China, Journal Atmospheric Chemistry and Physics, 16(11), 7373–7387. [DOI:10.5194/acp-16-7373-2016]
Bei, N. Li, G. Huang, R. Cao, J. Meng, N. Feng, T. Liu, S. Zhang, T. Zhang, Q. Molina, L.T. 2016. Typical synoptic situations and their impacts on the wintertime air pollution in the Guanzhong basin, China, Journal Atmospheric Chemistry and Physics, 16(11), 7373–7387. [DOI:10.5194/acp-16-7373-2016]
Bourne, S.M. Bhatt, US. Zhang, J. Thoman, R. 2009. Surface-based temperature inversions in Alaska from a climate perspective. Atmospheric Research, 95(2-3), 353-366. [DOI:10.1016/j.atmosres.2009.09.013]
Bourne, S.M. Bhatt, US. Zhang, J. Thoman, R. 2009. Surface-based temperature inversions in Alaska from a climate perspective. Atmospheric Research, 95(2-3), 353-366. [DOI:10.1016/j.atmosres.2009.09.013]
Hudson, S. R. Brandt, R. E. 2005. A Look at the Surface-Based Temperature Inversion on the Antarctic Plateau. J. Climate, 18, 1673–1696, [DOI:10.1175/JCLI3360.1.]
Hudson, S. R. Brandt, R. E. 2005. A Look at the Surface-Based Temperature Inversion on the Antarctic Plateau. J. Climate, 18, 1673–1696, [DOI:10.1175/JCLI3360.1.]
Breed, C.A. Arocena, J.M, Sutherland, D. 2002. Possible sources of PM10 in Prince George (Canada) as revealed by morphology and in situ chemical composition of particulate, Atmospheric Environment, 36(10), 1721-1731, [DOI:10.1016/S1352-2310(01)00500-3]
Breed, C.A. Arocena, J.M, Sutherland, D. 2002. Possible sources of PM10 in Prince George (Canada) as revealed by morphology and in situ chemical composition of particulate, Atmospheric Environment, 36(10), 1721-1731, [DOI:10.1016/S1352-2310(01)00500-3]
Brümmer, B. Schultze, M. 2015. Analysis of a 7-year low-level temperature inversion data set measured at the 280 m high Hamburg weather mast, Meteorologische Zeitschrift, 24(5), 481-494. [DOI:10.1127/metz/2015/0669]
Brümmer, B. Schultze, M. 2015. Analysis of a 7-year low-level temperature inversion data set measured at the 280 m high Hamburg weather mast, Meteorologische Zeitschrift, 24(5), 481-494. [DOI:10.1127/metz/2015/0669]
Coshkun, M. Coshkun, S. Gozalan, S. 2020. Temperature Inversion Winter Seasonal in Karabuk-Safranbolu Basin: Possible Effects on Natural and Human Environment (Turkey), Turkish Studies, 15(1), 71-82. http://dx.doi.org/10.29228/TurkishStudies.40320
Coshkun, M. Coshkun, S. Gozalan, S. 2020. Temperature Inversion Winter Seasonal in Karabuk-Safranbolu Basin: Possible Effects on Natural and Human Environment (Turkey), Turkish Studies, 15(1), 71-82. http://dx.doi.org/10.29228/TurkishStudies.40320
Dergunov, A. Yakubailik, O. 2020. Analysis of temperature inversions during periods of adverse weather conditions in Krasnoyarsk in the winter period of 2019-2020, E3S Web of Conferences 223, 03021, [DOI:10.1051/e3sconf/202022303021]
Dergunov, A. Yakubailik, O. 2020. Analysis of temperature inversions during periods of adverse weather conditions in Krasnoyarsk in the winter period of 2019-2020, E3S Web of Conferences 223, 03021, [DOI:10.1051/e3sconf/202022303021]
Donald, G. John, W.E, Harold, J.P. 1969. Frequency, duration, commencement time and intensity of temperature inversions at St. Pauminneapolis, Journal of Applied Meteorology, 8(5), 747-753.
Donald, G. John, W.E, Harold, J.P. 1969. Frequency, duration, commencement time and intensity of temperature inversions at St. Pauminneapolis, Journal of Applied Meteorology, 8(5), 747-753.
Thadathil, P. Ghosh, A. K. Pattanaik, J. Ratnakaran, L. 1999. A Quality-Control Procedure for Surface Temperature and Surface Layer Inversion in the XBT Data Archive from the Indian Ocean. journal of Atmospheric and Oceanic Technology., 16, 980–982, https://doi.org/10.1175/1520-0426(1999)0162.0.CO;2. [DOI:10.1175/1520-0426(1999)0162.0.CO;2.]
Thadathil, P. Ghosh, A. K. Pattanaik, J. Ratnakaran, L. 1999. A Quality-Control Procedure for Surface Temperature and Surface Layer Inversion in the XBT Data Archive from the Indian Ocean. journal of Atmospheric and Oceanic Technology., 16, 980–982, https://doi.org/10.1175/1520-0426(1999)0162.0.CO;2. [DOI:10.1175/1520-0426(1999)0162.0.CO;2.]
Kankanala, P. 2007 .Doppler Sodar observations of the winds and structure in the lower atmosphere over Fairbanks, Alaska, M.S. Thesis, Department of Atmospheric Sciences, University of Alaska Fairbanks, 74 pp. available on line at, http://www.uaf.edu/asp/Students/theses/Pavan_thesis.pdf
Kankanala, P. 2007 .Doppler Sodar observations of the winds and structure in the lower atmosphere over Fairbanks, Alaska, M.S. Thesis, Department of Atmospheric Sciences, University of Alaska Fairbanks, 74 pp. available on line at, http://www.uaf.edu/asp/Students/theses/Pavan_thesis.pdf
Khalesi, B., Mansouri Daneshvar, M. Comprehensive temporal analysis of temperature inversions across urban atmospheric boundary layer of Tehran within 2014–2018. Model. Earth Syst. Environ. 6, 967–982 (2020). [DOI:10.1007/s40808-020-00732-x]
Khalesi, B., Mansouri Daneshvar, M. Comprehensive temporal analysis of temperature inversions across urban atmospheric boundary layer of Tehran within 2014–2018. Model. Earth Syst. Environ. 6, 967–982 (2020). [DOI:10.1007/s40808-020-00732-x]
Lehmacher, G. A. Croskey, C. L. Mitchell, J. D. Friedrich, M. Lübken, F.J. Rapp, M. Kudeki, E. Fritts, D. C. 2006. Intense Turbulence Observed above a Mesospheric Temperature Inversion at Equatorial Latitude, Geophysical Research Letters. 33, L08808, [DOI:10.1029/2005GL024345]
Lehmacher, G. A. Croskey, C. L. Mitchell, J. D. Friedrich, M. Lübken, F.J. Rapp, M. Kudeki, E. Fritts, D. C. 2006. Intense Turbulence Observed above a Mesospheric Temperature Inversion at Equatorial Latitude, Geophysical Research Letters. 33, L08808, [DOI:10.1029/2005GL024345]
Nodz, M.I. Ogino, S.Y. Tachibana, Y. Yamanaka, M. 2006. Climatological description of seasonal variations in lower-tropospheric temperature inversion layers over the Indochina Peninsula, Journal of Climate, 19(13), 3307-3319. http://dx.doi.org/10.1175/JCLI3792.1
Nodz, M.I. Ogino, S.Y. Tachibana, Y. Yamanaka, M. 2006. Climatological description of seasonal variations in lower-tropospheric temperature inversion layers over the Indochina Peninsula, Journal of Climate, 19(13), 3307-3319. http://dx.doi.org/10.1175/JCLI3792.1
Retallack, B.J. 1973. Compendium of meteorology, WMO, PART 2, Physical Meteorology, 1(340), 20-36.
Retallack, B.J. 1973. Compendium of meteorology, WMO, PART 2, Physical Meteorology, 1(340), 20-36.
Thadathil, P. Gosh, A. K. 1992. Surface Layer Temperature Inversion in the Arabian Sea during winter. Journal of Oceanography, 48, 293–304. [DOI:10.1007/BF02233989]
Thadathil, P. Gosh, A. K. 1992. Surface Layer Temperature Inversion in the Arabian Sea during winter. Journal of Oceanography, 48, 293–304. [DOI:10.1007/BF02233989]
Yasuda, I. Ueno, H. 2005. Temperature Inversions in the Subarctic North Pacific. Journal of Physical Oceanography, 35, 2444–2456, [DOI:10.1175/JPO2829.1.]
Yasuda, I. Ueno, H. 2005. Temperature Inversions in the Subarctic North Pacific. Journal of Physical Oceanography, 35, 2444–2456, [DOI:10.1175/JPO2829.1.]
Zeng, S. Zhang, Y. 2017. The Effect of Meteorological Elements on Continuing Heavy Air Pollution: A Case Study in the Chengdu Area during the 2014 Spring Festival. Atmosphere, 8(4):71. [DOI:10.3390/atmos8040071]
Zeng, S. Zhang, Y. 2017. The Effect of Meteorological Elements on Continuing Heavy Air Pollution: A Case Study in the Chengdu Area during the 2014 Spring Festival. Atmosphere, 8(4):71. [DOI:10.3390/atmos8040071]